ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΙΙ - ΝΕΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

  Το βιβλίο του Θωθ Είναι προχωρημένο καλοκαίρι. Κάνει πολλή ζέστη και τα τζιτζίκια τραγουδούν ασταμάτητα. Ο Σωκράτης συναντά τυχαία τον Φαίδρο, ο οποίος κρύβει κάτω από το ιμάτιό του ένα χειρόγραφο του ρήτορα Λυσία για τον έρωτα. Ο Σωκράτης το ανακαλύπτει και παρασύρει τον Φαίδρο στην όχθη του Ιλισού, πράγμα μάλλον παράδοξο για τον γηραιό φιλόσοφο που δεν συνήθιζε να απομακρύνεται από την πολύβουη αγορά της πόλης, γιατί μόνο κοντά στους ανθρώπους έβρισκε τη γνώση, όπως ομολογεί. Προκειμένου όμως για την ανάγνωση ενός γραπτού κειμένου, έπρεπε να βρίσκονται μακριά από τους ανθρώπους και κοντά στους θεούς. Κάθονται λοιπόν καταγής στην πυκνή σκιά ενός ψηλού πλατάνου κι ο Φαίδρος αρχίζει να διαβάζει δυνατά. Όταν τελειώνει την ανάγνωση, ο Φαίδρος εκφράζει τον ενθουσιασμό του για όσα έγραφε ο Λυσίας σχετικά με τον έρωτα και ζητά τη γνώμη του Σωκράτη. Προς έκπληξη όμως του Φαίδρου, ο Σωκράτης δηλώνει άγνοια για το θέμα, αν και ισχυρίζεται ότι έχει ακούσει παλαιότερους σοφούς άνδρες και γυ...

  Είναι γνωστό ότι ο δυτικός τρόπος σκέψης βασίζεται στη διαλεκτική, δηλαδή στον ορισμό μιας έννοιας διά του αντιθέτου της και στην αντιπαράθεση μεταξύ δύο αντίθετων πόλων (καλό-κακό, ύλη-πνεύμα, φως-σκοτάδι, δικαιοσύνη-αδικία, αλήθεια-ψέμα κ.ά.). Τα ζεύγη των αντιθέτων κυριαρχούν όχι μόνο στις αντιλήψεις μας για τη δημοκρατία αλλά και στον τρόπο με τον οποίο αντιλαμβανόμαστε και ερμηνεύουμε την πραγματικότητα, χάνοντας από τα μάτια μας όλα εκείνα τα θαυμαστά που λανθάνουν στον ενδιάμεσο χώρο ανάμεσα στους δύο πόλους. Το έτερον πρέπει να είναι πάντα εκείνο το αντίπαλο δέος που θα δικαιώσει τη δική μας θέση και θα την καταστήσει μοναδική «αλήθεια» με οικουμενικές αξιώσεις. Η ηχώ του αντίπαλου λόγου ενοικεί λαθραία σε κάθε μας προφορική ή γραπτή διατύπωση, ενίοτε δε ακόμα και στη σιωπή που έχει τον δικό της τρόπο να μιλά και να εμφιλοχωρεί στη γραφή μας. Σε αυτήν την ηχώ πασχίζουμε να απαντήσουμε, σε αυτήν πασχίζουμε να δικαιολογήσουμε τις πράξεις μας, σε αυτήν πασχίζουμε να απολογ...

  Χειρόγραφες διορθώσεις του Γκυστάβ Φλωμπέρ Χωρίς αμφιβολία, κάθε συγγραφέας έχει το δικό του προσωπικό ύφος που, κατά κάποιον τρόπο, αντανακλά τον εσωτερικό του/της κόσμο, τον τρόπο με τον οποίο σκέφτεται και την ιδιαίτερη σχέση που έχει με τη γλώσσα. Με τον καιρό και τη συνεχή εξάσκηση, αναπτύσσει τις δικές του/της συγγραφικές συνήθειες και πρακτικές, κυρίως όμως αποκτά ορισμένα ποιοτικά κριτήρια με βάση τα οποία προσδίδει στα κείμενά του/της δομική συνοχή, νοηματική συνάφεια και γλωσσική αισθητική. Τα τελευταία χρόνια, κάτω από την επίδραση των νέων τεχνολογικών συμβάσεων, παρατηρείται μια αυξανόμενη τάση να μεταφέρουμε στο χαρτί ή στον υπολογιστή τον προφορικό μας λόγο ανεπεξέργαστο. Γράφουμε ελλειπτικά, συντάσσουμε δευτερεύουσες προτάσεις σαν να είναι κύριες και κύριες προτάσεις σαν να είναι δευτερεύουσες, αποφεύγοντας όλη εκείνη την ποικιλία των συνδέσμων, των αντωνυμιών, των μετοχών, των επιθέτων και των άλλων μερών του λόγου που δίνουν βάθος, χρώμα, νόημα και σαφήνεια στ...

  Η παρατηρητικότητα είναι η ικανότητα να δίνουμε προσοχή στον κόσμο που μας περιβάλλει, να αντιλαμβανόμαστε τις διακριτές ιδιότητες των αντικειμένων, των προσώπων, των καταστάσεων, των φαινομένων και των αλλαγών που συμβαίνουν στον χώρο και στον χρόνο και να εξάγουμε νόημα από την αλληλεπίδρασή μας μαζί τους. Η ικανότητα παρατήρησης είναι απαραίτητη σε πολλά τεχνικά επαγγέλματα, κυρίως όμως στην επιστήμη, στις τέχνες και στη συγγραφή. Αν και μπορεί να αναπτυχθεί με διάφορες μεθόδους και τεχνικές, στην πραγματικότητα δεν πηγάζει παρά από το ενδιαφέρον, την περιέργεια και την επιθυμία μας να κατανοήσουμε βαθύτερα όσα συμβαίνουν γύρω μας και επηρεάζουν τη ζωή μας συχνά με απροσδόκητους τρόπους. Απαιτεί επομένως την εσωτερική μας ενεργοποίηση, τον εξωστρεφή προσανατολισμό των ενδιαφερόντων μας και μια κριτική σκέψη ανοικτή στο απρόβλεπτο. Χωρίς αμφιβολία, αυτό που συνήθως κεντρίζει την περιέργεια και την προσοχή μας είναι το παράδοξο, κάτι που δεν έχουμε ξαναδεί να συμβαίνει και μας...

  Κάθε συγγραφέας που φτάνει στο κατώφλι της έκδοσης έχει μια συγκεκριμένη εικόνα για τον εαυτό του/της, τις ικανότητες και την αξία του έργου του/της, συνήθως την καλύτερη, την πιο φιλόδοξη και την πιο αισιόδοξη. Έχει αφιερώσει πολύ χρόνο στη συγγραφή, έχει κάνει πολλές θυσίες, έχει εργαστεί σκληρά και ονειρεύεται να δει το βιβλίο του/της τυπωμένο ή ψηφιοποιημένο να φιγουράρει στους πάγκους των βιβλιοπωλείων ή στις παγκόσμιες ψηφιακές πλατφόρμες. Από την άλλη μεριά, αυτή η θετική ψυχολογία, οι ευσεβείς πόθοι, η ανάγκη για επικοινωνία και αναγνώριση υπονομεύονται από μια πολυπρισματική εξωτερική πραγματικότητα με πολλές παγίδες και εμπόδια που καθιστούν αβέβαιη την εκπλήρωση των αρχικών σχεδίων και στόχων. Απέναντι σε αυτή την αβεβαιότητα κάθε συγγραφέας αντιδρά με τον δικό του/της τρόπο: Παραιτείται, προσαρμόζεται, συμβιβάζεται ή συνεχίζει με πείσμα τον δικό του/της δρόμο, αλλά δεν μπορεί να αγνοήσει το γεγονός ότι, αργά ή γρήγορα, θα βρεθεί αντιμέτωπος/η με την υλική διάσταση ε...

  Ένα από τα πολλά άγχη που έχουν να αντιμετωπίσουν οι νέοι και πρωτο-εμφανιζόμενοι συγγραφείς είναι η διαδικασία υποβολής του κειμένου τους για αξιολόγηση και δημοσίευση. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, που έχουμε ως πρότυπο ακόμα και για τον τρόπο που πρέπει να αναπνέουμε, τις δυσκολίες αυτής της διαδικασίας διαχειρίζεται συνήθως κάποιος «λογοτεχνικός ατζέντης» («writers’ agent»), ο οποίος παίζει για τον/τη συγγραφέα ένα ρόλο ανάλογο με εκείνον του καλλιτεχνικού μάνατζερ που καθιέρωσε το Χόλιγουντ και σταδιακά επεκτάθηκε σε όλες τις βιομηχανίες παραγωγής πολιτιστικών προϊόντων. Ως επάγγελμα της εκδοτικής βιομηχανίας, ο λογοτεχνικός ατζέντης λειτουργεί πολύ συχνά ως σύμβουλος (coach) ή/και μέντορας, ο οποίος φροντίζει για την επαγγελματική καθοδήγηση και την ψυχολογική υποστήριξη των συγγραφέων σε όλα τα στάδια της συγγραφής, της επιμέλειας , της αξιολόγησης, της έκδοσης και της προώθησης των βιβλίων τους. Από την άποψη αυτή, στα προσόντα του καλού ατζέντη συγκαταλέγονται οι επαρκείς γ...

  Μήπως έχετε πολλές ιδέες και πολλούς τρόπους γραφής που θα θέλατε να δοκιμάσετε, αλλά δεν ξέρετε τι να διαλέξετε και από πού ν’ αρχίσετε; Μέσα στον ορυμαγδό της καθημερινότητας, πότε ήταν η τελευταία φορά που αφιερώσατε λίγο χρόνο για να συζητήσετε με τον εαυτό σας, να αναρωτηθείτε τι σας εμποδίζει να υλοποιήσετε τα δημιουργικά σας σχέδια και να οργανώσετε τα βήματα που χρειάζεται να κάνετε για να ξεπεράσετε τα εμπόδια; Οι ραγδαίες αλλαγές, οι γρήγοροι ρυθμοί της καθημερινής ζωής, η πολυπραγμοσύνη και η πολυδιάσπαση συχνά μας στερούν τη δυνατότητα να συντονιστούμε με τον εαυτό μας και να συνειδητοποιήσουμε όχι μόνο τι θα θέλαμε να κάνουμε στο μέλλον, αλλά ακόμα και όσα προσπαθούμε να πετύχουμε στον τρέχοντα χρόνο. Ας ξεκινήσουμε, λοιπόν, αφιερώνοντας χρόνο για να στοχαστούμε την παρούσα κατάσταση στην οποία βρισκόμαστε. Είναι το πρώτο βήμα που χρειάζεται να κάνουμε, για να μπορέσουμε να προσδιορίσουμε τις ανάγκες μας, τις επιθυμίες μας και το όραμά μας για το μέλλον. Για να μειώσ...

  Η έκρηξη της πολλαπλότητας Το πρωτοποριακό έργο του Ρώσου θεωρητικού της λογοτεχνίας Mikhail Bakhtin (1895-1975) έχει αφήσει βαθιά τα ίχνη του στη λογοτεχνία, τη φιλοσοφία, την ψυχολογία και τις κοινωνικές επιστήμες. Οι θεωρίες του για την πολυφωνία και τη διαλογικότητα αποτέλεσαν πηγή έμπνευσης για τις μεταγενέστερες διαλογικές και αφηγηματικές προσεγγίσεις της μετανεωτερικότητας, αν και έχουν διατυπωθεί πολλές επιφυλάξεις σχετικά με το κατά πόσον ο ίδιος ο Μπαχτίν θα μπορούσε να θεωρηθεί εκπρόσωπος του μεταμοντερνισμού. Σε γενικές γραμμές, οι έννοιες της πολυφωνίας και της διαλογικότητας αναφέρονται στην πληθώρα των φωνών που εσωτερικεύει το άτομο από το εξωτερικό του περιβάλλον και στο νόημα που μπορεί να αντλήσει από τον εσωτερικό του διάλογο με αυτές τις φωνές, οι οποίες μπορεί να ανήκουν σε άλλα άτομα, κοινωνικές ομάδες, αντικείμενα (π.χ. έργα τέχνης και όχι μόνο) ή ακόμα και σώματα ιδεών και απόψεων για τον κόσμο. Από μια διαφορετική οπτική γωνία, οι έννοιες της πολυφωνί...