ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΙΙ - ΝΕΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

  Μια ψυχεδελική αναπαράσταση του Θωθ - Παραγωγή ΤΝ … συνέχεια από το Μέρος Β΄: Η γραφή ως καθρέφτης της πόλης Η εφεύρεση της γραφής αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα ορόσημα στην ιστορία της ανθρωπότητας, καθώς επέφερε επαναστατικές αλλαγές στην οργάνωση των κοινωνιών, τον τρόπο επικοινωνίας, την καταγραφή, μετάδοση και διατήρηση της γνώσης, την ανάπτυξη της επιστήμης και της τεχνολογίας, καθώς και την ανάπτυξη σύνθετων πολιτισμών. Αυτή καθαυτή η συστηματική μελέτη του παρελθόντος, η επιστήμη της ιστορίας και η ιστοριογραφία έγιναν εφικτές από τη στιγμή που άρχισαν να εμφανίζονται γραπτές πηγές, σε αντίθεση με την «προϊστορία», η οποία αναφέρεται σε εποχές πριν από τη γραφή και σε προφορικές κοινωνίες, για τις οποίες γνωρίζουμε μόνον από τα αρχαιολογικά ευρήματα, τον υλικό πολιτισμό και τη μυθολογία. Ωστόσο, η μετάβαση από τον προφορικό στον γραπτό πολιτισμό υπήρξε σταδιακή και διόλου καθολική, καθώς οι δύο μορφές πολιτισμού συνεχίζουν να συνυπάρχουν μέχρι σήμερα, εξυπηρετώντας δι...

  Το βιβλίο του Θωθ … συνέχεια από το Μέρος Α΄ : Η γραφή ως καθρέφτης της ψυχής Το πρόσωπο-κλειδί στον Φαίδρο είναι το απών πρόσωπο, αυτό που κατακρίνεται περισσότερο και αυτό που επιτρέπει στον διάλογο του πλατωνικού Σωκράτη με τον νεαρό Φαίδρο να εκπληρώσει στο ακέραιο τον ηθικό και παιδαγωγικό του σκοπό. Ο Λυσίας είναι η «πέτρα του σκανδάλου», αλλά δεν είναι παρών στη συζήτηση για να υπερασπιστεί τον εαυτό του, τις ιδέες, το έργο και τον λόγο του. Ακόμα κι αν ήταν, το πιθανότερο είναι πως ο πλατωνικός Σωκράτης θα τον έκανε σκόνη με τη διαλεκτική του και θα τον υποχρέωνε να ακούσει με σεβασμό τα κηρύγματα του μεγαλύτερου φιλοσόφου που γεννήθηκε ποτέ στην ιστορία της φιλοσοφίας. Στους πλατωνικούς διαλόγους, τα επαναλαμβανόμενα σκηνοθετικά μοτίβα έχουν τη χάρη και την ευκολία της προβλεψιμότητας: Ξέρουμε από την αρχή τι πρόκειται να ακολουθήσει και πού θα καταλήξει. Δεν μας μένει παρά να θαυμάσουμε την επιδεξιότητα με την οποία ο Πλάτων εφαρμόζει τη διαλεκτική του. Σε μια εποχή πο...

  Το βιβλίο του Θωθ Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι ο Πλάτων υπήρξε ακαταπόνητος συγγραφέας και μέγας μυθολόγος της κλασικής εποχής, γνήσια λογοτεχνική ιδιοφυΐα, αλλά και ένας βαθιά τραυματισμένος ψυχισμός. Ο πόνος και η οργή για τον άδικο χαμό του Σωκράτη ώθησαν τον Πλάτωνα όχι σε μια απλή εξιδανίκευση, αλλά σε μια συγχώνευση ταυτότητας που του επέτρεπε να παρουσιάζει τον δάσκαλό του ως προέκταση και αντανάκλαση του εαυτού του. Ο Πλάτων δεν μιμείται απλώς τον Σωκράτη, όπως κάνουν συνήθως οι μαθητές που θαυμάζουν υπερβολικά τους δασκάλους τους. Τον ενσωματώνει ως κάποιο είδος μετεμψύχωσης, ένα alter ego που μπορεί να χρησιμοποιήσει ως φερέφωνο των δικών του ιδεών. Εξιδανικεύοντας τον Σωκράτη ως διανοητικό, ηθικό και φιλοσοφικό πρότυπο, ο Πλάτων επιχειρεί να οικοδομήσει μια εξιδανικευμένη εικόνα του εαυτού του ως του μοναδικού «αληθινού» φιλοσόφου και της πλατωνικής φιλοσοφίας ως της μοναδικής «αληθινής» φιλοσοφίας. Είναι δύσκολο να πει κανείς αν αυτή η «χρήση» του Σωκράτη τιμά ή μειώνει ...

  Ο σκεφτόμενος άνθρωπος του Auguste Rodin (1840-1917) Η σοφιστική κίνηση ήταν ένα εκπαιδευτικό, ρητορικό και πολιτιστικό ρεύμα που διακρίνεται σε δύο περιόδους. Η λεγόμενη « Πρώτη Σοφιστική » εκδηλώθηκε γύρω στα μέσα του πέμπτου αιώνα π.Χ., μετά την ιωνική επανάσταση κατά της περσικής κυριαρχίας και τις μεγάλες αλλαγές που επέφεραν στις ελληνικές πόλεις οι Περσικοί Πόλεμοι. Η « Δεύτερη Σοφιστική » αναπτύχθηκε από τον πρώτο μέχρι τον τρίτο αιώνα μ.Χ. αιώνα και αποτέλεσε μια προσπάθεια αναβίωσης της κλασικής αττικής ρητορικής εντός της Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, δίνοντας μεγαλύτερη έμφαση στη λογοτεχνική και θεατρική παρά στην πολιτική ρητορική. Για τις ανάγκες των ήδη δημοσιευμένων κειμένων, στο παρών άρθρο θα ασχοληθώ κυρίως με την Πρώτη Σοφιστική και τη συμβολή της στην εδραίωση της αθηναϊκής δημοκρατίας. Οι Σοφιστές δεν αποτελούσαν οργανωμένη φιλοσοφική σχολή με αναφορά σε κάποιον θεμελιωτή «αρχηγέτη», δεν πρέσβευαν όλοι τα ίδια φιλοσοφικά δόγματα, δεν προέρχονταν από τα κέντρα το...

  Το πάθος της δημιουργίας , Λεονίντ Παστερνάκ   (1862–1945)  Στην ιστορία, συγγραφείς και καλλιτέχνες μιλούν ο καθένας με τη δική του νοηματική γλώσσα, χρησιμοποιεί τα δικά του εκφραστικά εργαλεία και τραβά τον δικό του δρόμο στην τέχνη και τον πολιτισμό. Ωστόσο, έχουν κοινές ιστορικές εμπειρίες και βρέθηκαν πολλές φορές να πολεμούν μαζί τους ίδιους εσωτερικούς και εξωτερικούς εχθρούς. Στους πλατωνικούς διαλόγους, η παρομοίωση της γραφής με τη ζωγραφική επιχειρεί να αποδώσει στη γραφή τον άξεστο χαρακτήρα που την εποχή εκείνη ταίριαζε μόνο στους χειρώνακτες των κατώτερων τάξεων. Για τον κατά τα άλλα πολυγραφότατο Πλάτωνα, στη διδασκαλία της φιλοσοφίας δεν ταίριαζε παρά μόνον ο προφορικός λόγος, ενώ η χρησιμότητα του γραπτού λόγου περιοριζόταν στην υπόμνηση και τη διατήρηση των πεπραγμένων στη μνήμη. Αλλά και η εκδίωξη των ποιητών και των καλλιτεχνών από την ουτοπική πλατωνική Πολιτεία περιγράφεται με τέτοιο μένος που μόνον ένα ολοκληρωτικό καθεστώς θα μπορούσε να επιδεί...

  ... συνέχεια από το Α΄ Μέρος: Από την αρχαιότητα μέχρι τον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο Μετά την απώλεια εκατομμυρίων ανθρώπων στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, τα καλλιτεχνικά και λογοτεχνικά ρεύματα του Μεσοπολέμου διαμορφώθηκαν μέσα σε ένα περιβάλλον βαθιάς κοινωνικής κρίσης, πολιτικής αστάθειας και ιδεολογικών ανακατατάξεων. Ο υπερρεαλισμός (σουρεαλισμός) εισήγε την αυτόματη γραφή, το όνειρο και το ασυνείδητο. Ο εξπρεσιονισμός έδωσε έμφαση στο συναίσθημα, την εσωτερική ένταση και την παραμόρφωση της πραγματικότητας. Ο ντανταϊσμός ανέδειξε το παράλογο, την ανατροπή των συμβάσεων, τα παιχνίδια με τη γλώσσα και τη μορφή. Ο κονστρουκτιβισμός έδωσε νέες μορφές στην αρχιτεκτονική, τη ζωγραφική και τη γραφιστική, με έμφαση στη γεωμετρία και τη λειτουργικότητα. Στην αρχή, η ριζοσπαστική πολιτική κριτική των συγγραφέων και των καλλιτεχνών στο αστικό κατεστημένο φάνηκε να προσφέρει μια διαφυγή από την ψυχολογία της απόγνωσης. Διακηρύσσοντας έναν προοδευτικό συσχετισμό της τέχνης με την κοινωνία, τα νέα...