ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΙΙ - ΝΕΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

  Επιστολογράφος του Γιαπωνέζου φωτογράφου Kusakabe Kimbei (1841-1934) Στο σύγχρονο ελληνικό λεξιλόγιο, η κοινή ενασχόληση με τη γραφή οδηγεί συχνά στη λανθασμένη εντύπωση ότι συγγραφέας και συντάκτης κειμένου είναι ταυτόσημα επαγγέλματα. Ωστόσο, η ιστορική τους διαδρομή και οι θεωρητικές τους αποχρώσεις δείχνουν ότι ανάμεσά τους υπάρχει μια ουσιαστική διαφορά: ο συγγραφέας δημιουργεί, ο συντάκτης κειμένου γράφει. Εκ πρώτης όψεως, η διάκριση φαίνεται απλή, αλλά πίσω της κρύβεται ολόκληρη η ιστορία της πολιτισμικής μας σχέσης με τον γραπτό λόγο. Οι δύο όροι δεν δηλώνουν απλώς επαγγελματικές ταυτότητες, αλλά συνιστούν δύο διαφορετικούς τρόπους να κατανοούμε τι σημαίνει παράγω νόημα . Στην ιστορία της γραφής, ο συγγραφέας ως ιστορικό υποκείμενο που δημιουργεί πρωτότυπο περιεχόμενο εμφανίζεται καταρχάς με τους προσωκρατικούς φιλοσόφους τον έκτο π.Χ. αιώνα και σηματοδοτεί τη μετάβαση από τη συλλογική και ανώνυμη προφορική αφήγηση των παραδοσιακών κοινοτήτων στο ατομικό έργο που φέρει τ...

  Το μάγμα Στην κοινωνική φιλοσοφία, την ψυχανάλυση, τη λογοτεχνική θεωρία και την τέχνη, το «φαντασιακό» («imaginaire», «imagined») και το «φανταστικό» («fantastique» «fantastic») κατέχουν σημαντική θέση στην κατανόηση του τρόπου με τον οποίο δίνουμε νόημα στον πραγματικό κόσμο και δημιουργούμε εναλλακτικούς, πιθανούς κόσμους . Στην καθημερινή επικοινωνία, οι δύο όροι χρησιμοποιούνται συχνά ως συνώνυμοι και συνήθως τους αποδίδεται αδιάκριτα η σημασία του εξωπραγματικού, του ψευδούς ή του ανύπαρκτου. Ας κάνουμε, λοιπόν, την απαραίτητη διάκριση, αρχίζοντας με μια σύντομη αναφορά στην ιστορία της έννοιας του «φαντασιακού». Ο όρος «imaginaire» εισήχθη στην ψυχαναλυτική θεωρία τη δεκαετία 1930-1940 από τον Γάλλο ψυχίατρο και ψυχαναλυτή Ζακ Λακάν (1901-1981), ο οποίος τη θεμελίωσε σε συνάρτηση με το αναπτυξιακό στάδιο του καθρέφτη και την καθιέρωσε ως έναν από τους τρεις τρόπους με τους οποίους ο άνθρωπος αντιλαμβάνεται τον εαυτό του, τους άλλους και την πραγματικότητα. Ως πυλώνας της ...

  Vanitas Still Life , Evert Collier  1662   Η χρήση του ουδετέρου ενός επιθέτου ως ουσιαστικού ανήκει στη βαθιά παράδοση της ελληνικής γλώσσας να σχηματίζει από επίθετα αφηρημένες έννοιες, οι οποίες αναφέρονται σε μια κατηγορία, μια διάσταση, μια ποιότητα ή ένα σύνολο πρακτικών. Από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα, το ουδέτερο του επιθέτου λειτουργεί ως ένα εργαλείο γλωσσικής συμπύκνωσης, το οποίο μας επιτρέπει να μιλάμε για ολόκληρα συστήματα νοήματος, χωρίς να τα περιορίζουμε με συνοδευτικές λέξεις (π.χ. φαινόμενο, πεδίο, πλαίσιο κ.ά.), αλλά να αφήνουμε χώρο για την πολυσημία και το μεγαλύτερο δυνατό ερμηνευτικό βάθος. Χαρακτηριστικές χρήσεις παρόμοιων γλωσσικών συμπυκνώσεων βρίσκουμε Ø στη φιλοσοφία (το αγαθό, το καλό, το δίκαιο), Ø στην κοινωνιολογία (το «κοινωνικό» ως το πεδίο των κοινωνικών σχέσεων, δομών, συμπεριφορών και κανόνων), Ø στην πολιτική (το «πολιτικό» ως το σύστημα, θεσμών, αποφάσεων και συγκρούσεων), Ø στην οικονομία (το «οικονομικό» ως το πλαίσιο των ...