Το "συν-" της γραφής

 

Υπάρχουν λέξεις που η κοινή χρήση τις έχει κάνει τόσο οικείες, ώστε τις προφέρουμε ασυναίσθητα χωρίς να τις ακούμε και, κυρίως, χωρίς να τις σκεφτόμαστε πραγματικά. Η δύναμή τους χάνεται μέσα στη συνήθεια, την επανάληψη και την κεκτημένη ταχύτητα. Ας πάρουμε για παράδειγμα τη λέξη «συγγραφή». Συνήθως τη χρησιμοποιούμε για να δηλώσουμε την πράξη της γραφής, αν όμως σταθούμε μια στιγμή για να αφουγκραστούμε τη φωνή της ίδιας της λέξης, θα την ακούσουμε να μας ψιθυρίζει ότι η γραφή δεν είναι ποτέ μόνη. Το «συν-» που τη συνοδεύει είναι μόνο του μια ολόκληρη φιλοσοφία συμπυκνωμένη σε τρία γράμματα. 

Στην αρχαία ελληνική, το «συν-» δηλώνει εκείνο το αριστοτελικό «κάτι παραπάνω» που προσδίδει σε ένα σύνολο μια αξία μεγαλύτερη από το άθροισμα των επιμέρους μερών του. Το βρίσκουμε σε λέξεις όπως συν-κεντρώνω, συν-δέω, συν-τάσσω. Με αυτή την έννοια, συν-γράφω σημαίνει ότι γράφω μαζί με τις πηγές μου, τις αναγνώσεις μου, τις μνήμες μου, τις εμπειρίες μου. Γράφω μαζί με τις φωνές που έχουν προηγηθεί, τις λέξεις που έχουν ειπωθεί πριν από μένα, τις ιδέες που έχω σταχυολογήσει από τον κόσμο. Δεν παράγω απλώς λέξεις στη σειρά, αλλά δημιουργώ ένα σώμα λόγου που συν-κροτείται από πολλά επιμέρους στοιχεία. Το κείμενο που προκύπτει δεν είναι άθροισμα· είναι υπεραξία. Είναι κάτι που αποτελείται από στοιχεία που υπάρχουν, αλλά δεν υπήρχε πριν γίνουν κείμενο.

Η γραφή, λοιπόν, δεν ξεκινά ποτέ μόνη και από το μηδέν. Ξεκινά από ένα ήδη υπάρχον πεδίο σημασιών που ο/η συγγραφέας αναδιατάσσει, μεθερμηνεύει, ανανοηματοδοτεί και συν-θέτει ένα νέο σύνολο. Αυτή είναι η ουσία κάθε δημιουργικής διαδικασίας. Ούτε εμείς είμαστε μόνοι, όταν γράφουμε. Η γλώσσα είναι ήδη ένας τόπος συν-εύρεσης και συν-ομιλίας. Κάθε λέξη κουβαλά σημασίες, χρήσεις, αποχρώσεις, μνήμες, ιστορίες. Κάθε πρόταση είναι ένας διαρκής διάλογος με συγγραφείς του παρελθόντος και αναγνώστες του μέλλοντος που θα συν-ταιριάξουν το κείμενο με τις δικές τους σκέψεις και προσδοκίες. Έτσι, το «συν-» της γραφής γίνεται υπόσχεση συν-άντησης ιδεών, εμπειριών, φωνών, ανθρώπων...

👉 Προτεινόμενα αναγνώσματα

Βοσταντζόγλου, Θεολόγος, Αντιλεξικόν ή Ονομαστικόν της νεοελληνικής γλώσσης, 3η έκδοση, Αθήνα 2008 (πολύτιμο για τις σημασιολογικές αποχρώσεις).

Λεξικό της κοινής νεοελληνικής, Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, Ινστιτούτο Νεοελληνικών Σπουδών (Ίδρυμα Μανόλη Τριανταφυλλίδη) 1998.