Χόρχε-Λουίς Μπόρχες (1899-1986): Ο συγγραφικός μου εαυτός

 

Δόκτωρ Τζέκυλ και Μίστερ Χάυντ

Έχετε σκεφτεί ποτέ τη σχέση σας με τον συγγραφικό σας εαυτό; Έχετε αναρωτηθεί ποτέ μήπως δεν είστε πραγματικά εσείς αλλά κάποιος ή κάποια σωσίας σας που εμφανίζεται ξαφνικά μέσα στην υπαρξιακή σας πλήξη, για να κάνει ξεδιαντροπιές και να σας κλέψει τη ζωή;

Ο Χόρχε-Λουίς Μπόρχες, για παράδειγμα, περιέγραψε τον συγγραφικό του εαυτό σαν ένα φανταστικό ον που εκτρεπόταν σε υπερβολές και θεατρινισμούς, μετατρέποντας τη δική του ζωή σε απώλεια, φυγή και λήθη. Παίρνοντας το παλιό μοτίβο του Τζέκυλ & Χάυντ (1886), ο Μπόρχες έπλασε τον εαυτό του σαν μια αλλόκοτη δυαδική υπόσταση σε απόλυτη και αξεπέραστη εσωτερική δυσαρμονία: ένα παθητικό Εγώ που δεν ζούσε παρά μόνο για να μπορεί να υπάρχει ο «άλλος» και να παρατηρεί τις υπερβολές του από απόσταση με μιαν αίσθηση βαθιάς αποξένωσης. Έτσι, έγραψε:

«Λίγο λίγο, του παράδωσα τα πάντα, παρ’ όλο που έχω αποδείξεις πως έχει μια πεισματική συνήθεια να παραποιεί και να υπερβάλλει. {…] Εδώ και χρόνια, προσπάθησα να τον ξεφορτωθώ και πέρασα από τους μύθους για τις μακρινές φτωχογειτονιές της πόλης, στα παιχνίδια με το χρόνο και το άπειρο, μα τα παιχνίδια τούτα είναι τώρα μέρος του Μπόρχες και θ’ αναγκαστώ να βρω κάτι άλλο. Έτσι λοιπόν, η ζωή μου είναι μια διαρκής φυγή, όπου χάνω τα πάντα, και τα πάντα αφήνονται στη λήθη ή στον άλλο.

Δεν ξέρω ποιος από τους δυο μας γράφει τούτη τη σελίδα.»

 

👉 Προτεινόμενα αναγνώσματα

Μπόρχες, Χόρχε-Λουίς, «Ο Μπόρχες κι εγώ» στο: Ιστορίες, μτφρ. Κάτια Γουίλσον, Αθήνα: Εκδ. Ερμής 1988, 101-102, 194.

Ricoeur, Paul, Ο ίδιος ο εαυτός ως άλλος, μτφρ. Βίκυ Ιακώβου, Αθήνα: Εκδ. Πόλις 2008.

Σαραμάγκου, Ζοζέ, Ο άνθρωπος αντίγραφο, μτφρ. Αθηνά Ψύλλια, Αθήνα: Εκδ. Καστανιώτης 2005.

Stevenson, Robert-Louis, Η παράξενη υπόθεση του δόκτορος Τζέκυλ και του κυρίου Χάυντ, μτφρ. Σπάρτη Γεροδήμου, Αθήνα: Εκδ. Ερατώ 2019.