ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΙΙ - ΝΕΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

  Το βιβλίο είναι μια θάλασσα Στο έργο του Με ανοιχτό βιβλίο , ο διάσημος Ιταλός ψυχαναλυτής διερευνά το «μυστήριο» του βιβλίου, αναζητώντας τις πηγές της δύναμης που ασκεί στους αναγνώστες του. Το πάθος του Ρεκαλκάτι για τα βιβλία δεν είναι ούτε η ρηχή, περιστασιακή αγάπη ενός συνηθισμένου βιβλιόφιλου, ούτε η εμμονική προσκόλληση ενός μανιώδους συλλέκτη. Δεν ενδιαφέρεται για όλα τα βιβλία του κόσμου αλλά μόνο για εκείνα των οποίων η ανάγνωση, σε διάφορα στάδια της ξεχωριστής ζωής του καθενός και της καθεμίας, αποτέλεσε μια υπαρξιακή εμπειρία που ανασυνέθεσε την ταυτότητά μας και μας μεταμόρφωσε. Οι παρομοιώσεις και οι μεταφορές που χρησιμοποιεί για να διαχωρίσει τα «πραγματικά» βιβλία από εκείνα που περνούν και φεύγουν, χωρίς να μας έχουν αγγίξει, είναι σχεδόν ποιητικές, παρμένες από τα δικά του αναγνώσματα (Όμηρος, Άγιος Αυγουστίνος, Φρόυντ, Μπαρτ, Σαρτρ, Λακάν κ.ά.) Το βιβλίο είναι μαχαίρι Η παρομοίωση του βιβλίου με μαχαίρι δεν είναι πρωτότυπη. Μας θυμίζει τον Κάφκα, ο οποίος έ...

  «Ανεξάρτητα από το πώς οικειοποιούνται οι αναγνώστες ένα βιβλίο, το αποτέλεσμα είναι ότι βιβλίο και αναγνώστης γίνονται ένα. Ο κόσμος που είναι βιβλίο καταβροχθίζεται από τον αναγνώστη, που είναι γράμμα στο κείμενο του κόσμου, ως εκ τούτου δημιουργείται μια κυκλική μεταφορά για το ατελεύτητο της ανάγνωσης. Είμαστε αυτό που διαβάζουμε. Η διαδικασία με την οποία κλείνει ο κύκλος δεν είναι απλώς διανοητική, λέει ο Γουίτμαν .   διαβάζουμε διανοητικά σε επιφανειακό επίπεδο, πιάνοντας ορισμένα νοήματα και έχοντας συναίσθηση ορισμένων γεγονότων, αλλά παράλληλα, αόρατα, υποσυνείδητα, κείμενο και αναγνώστης διαπλέκονται, δημιουργούν νέα επίπεδα νοήματος, οπότε, κάθε φορά που χωνεύοντας το κείμενο το κάνουμε να μας αποφέρει κάτι το διαφορετικό, ταυτόχρονα κάτι άλλο γεννιέται από κάτω, κάτι που δεν έχουμε ακόμα αντιληφθεί. Αυτός είναι ο λόγος –καθώς πίστευε ο Γουίτμαν*, που ασταμάτητα διασκεύαζε και διόρθωνε τα ποιήματά του– που καμιά ανάγνωση δεν μπορεί να είναι οριστική. Το 1867 έγρα...

  Στις προσεγγίσεις της βιβλιοφιλίας εύκολα διαπιστώνει κάποιος την κυριαρχία της αντίληψης ότι τα βιβλία σώζουν. Ωστόσο, στο περιθώριο αυτής της κυριαρχίας, μια λιγότερο θορυβώδης και περισσότερο στοχαστική προσέγγιση εμφανίζεται σαν προειδοποίηση ότι όλα τα ωραία πράγματα έχουν πάντα και μια σκοτεινή πλευρά: ναι, τα βιβλία μπορούν να μας σώσουν, αλλά έχουν και τη δύναμη να μας καταστρέψουν. Το μυθιστόρημα του Κάρλος Μαρία Ντομίνγκες, Το χάρτινο σπίτι , μας προειδοποιεί για αυτή τη σκοτεινή πλευρά της βιβλιοφιλίας. Η Μπλούμα Λέννον, καθηγήτρια λογοτεχνίας στο Πανεπιστήμιο του Κέμπριτζ, χτυπήθηκε από ένα αυτοκίνητο καθώς περνούσε μια διασταύρωση διαβάζοντας ένα σονέτο της Έμιλυ Ντίκινσον. Οι συζητήσεις για το αν τη σκότωσε το αυτοκίνητο ή το ποίημα έδιναν κι έπαιρναν στους πανεπιστημιακούς κύκλους, αφήνοντας τον Αργεντινό συνάδελφό της, εραστή της και αφηγητή της ιστορίας μάλλον αδιάφορο. Όταν όμως έφτασε στα χέρια του από την Ουρουγουάη ένα παλιό αντίτυπο του Τζόζεφ Κόνραντ, Η γρα...