ΖΗΤΗΜΑΤΑ ΓΡΑΦΗΣ ΙΙ - ΝΕΟΣ ΚΥΚΛΟΣ

  «[…] εδώ και δύο δεκαετίες περίπου, το σύντομο και πολύ σύντομο διήγημα τείνουν να γίνουν ο κανόνας της σύγχρονης πεζογραφικής λογοτεχνικής έκφρασης. Σ' αυτό συντελούν, κατά τη γνώμη μας, πρωτίστως δύο παράγοντες. Πρώτ' απ' όλα η ραγδαία παγκοσμιοποίηση και διάχυση των ποικίλων πολιτισμικών εμπειριών. Εάν η διάδοση του τύπου τον 19ο αιώνα (μια πρώτη μορφή παγκοσμιοποίησης) έκανε τόσο έντονα αισθητό ως λογοτεχνικό είδος το διήγημα, μπορεί εύκολα να φανταστεί κανείς (και το βλέπει στην πράξη) πόσο πολλαπλασιαστικά δρα ο σύγχρονος παγκοσμιοποιημένος τύπος, δηλαδή το Διαδίκτυο, στην παραγωγή και διάδοση αυτής της μικρής φόρμας! Είναι ο πρώτος κρίσιμος παράγων που ανοίγει διάπλατα τον δρόμο σ' ένα δεύτερο: στην εντονότερη ανάδυση σε παγκόσμιο επίπεδο της ελάσσονος λογοτεχνίας , της λογοτεχνίας εκείνης που ανέκαθεν παρακολουθούσε αντιστικτικά υψηλούς και κυρίαρχους πολιτισμούς της γραφής. Πρόκειται για μια λογοτεχνία που ταιριάζει εξαιρετικά στην πολιτισμική πολυείδεια των ...

  Ως είδος σε εξέλιξη, οι μικρές αφηγήσεις βρίσκονται σε συνεχή διάλογο με μια ποικιλία κειμενικών ειδών, αφηγηματικών τεχνικών και εκφραστικών μέσων. Από ιστορική άποψη, οι μικρές αφηγήσεις ανέκαθεν περιλάμβαναν τους μύθους, τα ηθικά παραγγέλματα, τους φιλοσοφικούς αφορισμούς, τις παραβολές, τα παραμύθια και, γενικότερα, τα μικρής έκτασης αφηγήματα της λαϊκής προφορικής παράδοσης. Ωστόσο, πολλοί μελετητές συνδέουν τις σύγχρονες μικρές αφηγήσεις με την ανάπτυξη του διηγήματος (short story) στα μέσα του 19ου αιώνα και τη συνεχιζόμενη μέχρι σήμερα θεωρητική συζήτηση σχετικά με τον ακριβή ειδολογικό του χαρακτήρα. Πρωτοπόροι του είδους θεωρούνται οι Νοτιοαμερικανοί συγγραφείς (Jorge Luis Borges, Julio Cortázar, Augusto Monterroso, Juan José Arreola κ.ά.), οι οποίοι αναγνωρίζονται διεθνώς ως πρόδρομοι της μικρής φόρμας και εκείνοι που επηρέασαν πιο αποφασιστικά τους νεώτερους συγγραφείς. Στην Ελλάδα, ιδιαίτερα δημοφιλή είναι τα τρίστιχα ιαπωνικά ποιήματα χαϊκού , τα οποία διαδόθηκαν στ...

  Ποιον περιμένει; Στεκόταν μπροστά στο παράθυρο, με το φως να πέφτει πάνω της σαν λεπτό πέπλο. Έδειχνε σαν να βρισκόταν εκεί ώρες, ακίνητη σαν άγαλμα ή, ακόμα χειρότερα, σαν μέρος της επίπλωσης. Μόνο κοίταζε έξω, σαν να προσπαθούσε δει κάτι δεν φαινόταν, να ακούσει κάτι που, μόλις ακουγόταν, θα της έδινε πάλι πίσω τη χαμένη της κίνηση. Η προσμονή κι η προσδοκία έπαιζαν μαζί της ένα σκληρό παιχνίδι αντοχής. Ποιος ξέρει τι περίμενε! Ίσως κάποιον που είχε αργήσει να φανεί ή κάποιον που ήξερε πως δεν θα ερχόταν, αλλά δεν ήθελε να το παραδεχτεί. Ίσως πάλι να μην περίμενε κανένα άλλον παρά μόνον τον εαυτό της στην πιο τρυφερή του εκδοχή, εκείνη στην οποία δίσταζε ακόμα να της ανοίξει την πόρτα. Κάποιες φορές δεν περιμένουμε ανθρώπους· περιμένουμε στιγμές ανάτασης και υπέρβασης, αποφάσεις που φοβόμαστε να πάρουμε, το θάρρος που έχει την ιδιοτροπία να μαζεύεται στην καρδιά μας λίγο λίγο και πολύ αργά, βασανιστικά αργά...

  Μια μικρή αφήγηση για το πώς οι λέξεις μάς βρίσκουν πριν τις βρούμε εμείς. Σήμερα το πρωί, ο αέρας έφερε στα πόδια μου ένα τσαλακωμένο χαρτί. Μια παρόρμηση από το πουθενά μ' έκανε να το σηκώσω κι αυτό που είδα ήταν μόνο λέξεις - μοναχικές λέξεις, σκόρπιες και ασύνδετες, σαν κάποιος να κρατούσε πρόχειρες σημειώσεις από φευγαλέες σκέψεις. Άραγε, γιατί τις πέταξε;  Πόσες σκέψεις εγκαταλείπουμε πριν καλά καλά πάρουν μορφή! Πόσες λέξεις αφήνουμε άδειες κι αξιοθρήνητες δίχως ταίρι! Πόσο εύκολα σβήνουμε φράσεις μετά τον πρώτο ενθουσιασμό! Τι είναι αυτό που κάνει μια πρόθεση να γίνεται ορφανό χαρτί στον άνεμο; Όμως, η γραφή δεν είναι μόνο αυτό που ολοκληρώνουμε· είναι κι αυτό που δεν τολμήσαμε να αρχίσουμε από κάτι μικρό κι ασήμαντο που εκλιπαρούσε την προσοχή μας κι εμείς το περιφρονήσαμε. Σκέφτομαι πως οι πολιτισμοί έγιναν ιστορία, επειδή κάποιοι κάποτε αρνήθηκαν να αφήσουν τις λέξεις τους να χαθούν, πιστεύοντας ίσως πως έτσι θα χάνονταν κι εκείνοι μαζί τους. Αυτό είναι η γραφή: ο...